گزارش‌های تاریخی از حمایت بریتانیا از رضاخان و برنامه‌ریزی برای برکناری او

رضاخان اواخر شهریور ۱۳۲۰، پس از اشغال ایران توسط متفقین، از سلطنت کناره‌گیری کرد و با نظارت و دخالت انگلیسی‌ها از کشور خارج شد؛ اما چرا انگلیس حاضر شد جان او را نجات دهد؟

محمدقلی مجد، در کتاب رضاشاه وبریتانیا می‌نویسد رضاخان پیش از آن نیز از حمایت انگلیسی‌ها برخوردار بود و حتی چند نقشه ترور او توسط شبکه اطلاعاتی تحت حمایت انگلیس خنثی شد دلیل این حمایت را باید در منافع بریتانیا در ایران جست‌وجو کرد؛ از جمله ثروت عظیمی که رضاخان در دوران حکومتش اندوخته بود. او مدعی است رضاخان هنگام کناره‌گیری بیش از ۷۶۰ میلیون ریال، معادل حدود ۵۰ میلیون دلار، در بانک ملی داشت و علاوه بر آن، میلیون‌ها پوند در لندن و مبالغ هنگفتی در بانک‌های سوئیس و نیویورک نگهداری می‌کرد.

آرتور میلسپو در کتاب «آمریکایی‌ها در ایران» نوشته بود که رضاخان ثروت عظیمی برای خود جمع کرده بود. مجد در نهایت با اشاره به ثروت ۲۰ تا ۳۰ میلیون پوندی رضاخان در لندن، خروج سریع او با یک کشتی انگلیسی را به تلاش برای حفظ این ثروت مرتبط می‌کند.

همچنین «یرواند آبراهامیان» استاد تاریخ در کالج باروخ و مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه نیویورک، در کتاب «تاریخ ایران مدرن» می‌نویسد: «سِر ریدر بولارد ـ وزیرمختار بریتانیا که کمی بعد به مقام سفير ارتقا یافت ـ در گزارش‌های صریح و بی‌پرده‌اش نشان داده، متفقین حکومت رضاشاه را نگه داشتند، اما برای جلب دوستی مردم ایران که سخت به آن نیاز داشتند، برکناری‌اش را برنامه‌ریزی کردند. به گزارش وی، ایرانیان از انگلیس انتظار داشتند که برای جبران هجوم به کشورشان حداقل آنان را از خودکامگی رضاشاه نجات دهند.

نویسنده:مهدی اسدی